BEZPIECZNY PRZEJAZD – „Zatrzymaj się i żyj!”

Wypadki na przejazdach kolejowo-drogowych zawsze budzą wiele emocji. Zderzenie samochodu, który waży kilka ton z pociągiem o masie kilkuset, a nawet kilku tysięcy ton jest prawie zawsze tragiczne w skutkach. O niebywałym szczęściu mogą mówić ci, którzy z takiego wypadku wyszli bez uszczerbku na zdrowiu i życiu.

Droga hamowania pociągu towarowego o masie 1800 ton jadącego z prędkością 50 km/h wynosi około 500 m, droga hamowania samochodu osobowego jadącego z tą samą prędkością to około 30 m!

 Dramatyczne okoliczności tragedii powtarzających się kilkaset razy w roku zmuszają do przypominania o zasadach bezpieczeństwa na przejazdach, uświadamiania, że zatrzymanie się i sprawdzenie czy nie nadjeżdża pociąg jest w stanie uratować życie.

Zapobieganie wypadkom na przejazdach kolejowo-drogowych stało się celem zarządcy polskiej sieci kolejowej – PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. – który w 2005 roku rozpoczął kampanię społeczną Bezpieczny przejazd – „Zatrzymaj się i żyj!”. Kampania jest adresowana do wszystkich użytkowników dróg (kierowców, rowerzystów, pieszych). Osobny przekaz jest kierowany do najmłodszych.

Na pomysł zorganizowania takiej kampanii w latach sześćdziesiątych XX wieku pierwsi wpadli Japończycy. Dołączyły do nich inne kraje. Wśród organizatorów znalazły się zarządy kolei, zarządy dróg, policja, środki masowego przekazu, o przebiegu kampanii dyskutowano nawet w parlamentach. Wszędzie zwracano uwagę, że najczęstszą przyczyną wypadków na przejazdach (zawsze ponad 90%) jest nieostrożność kierowców.

Skrzyżowania linii kolejowych z drogami (przejazdy kolejowo-drogowe) dzielą się zasadniczo na cztery kategorie A–D. Przejazdy kategorii A to przejazdy zabezpieczone rogatkami obsługiwanymi przez pracownika kolei. Przejazdy kategorii B są zabezpieczone półrogatkami oraz samoczynną sygnalizacją świetlną i dźwiękową. Kategoria C to przejazdy z sygnalizacją świetlną i dźwiękową, bez rogatek. Przejazdy kategorii D zabezpiecza znak drogowy (krzyż św. Andrzeja), najczęściej także znak STOP.

Na eksploatowanych liniach kolejowych w Polsce znajduje się około 13 tys. przejazdów.

Co roku dochodzi w Polsce średnio do 250 wypadków na przejazdach kolejowo-drogowych. 98% tych wypadków powodują kierowcy. Największa ilość wypadków ma miejsce zwykle w okresie wakacji, groźne są także miesiące jesienne i zimowe. Do największej ilości kolizji dochodzi na przejazdach kategorii C i D, są to bowiem kategorie najpowszechniej występujące. Z porównania ilości wypadków w stosunku do ilości przejazdów poszczególnych kategorii wynika jednak, że kierowcy najczęściej popełniają błędy na przejazdach kategorii C (sygnalizacja świetlna i dźwiękowa), porównywalne są dane wypadków na przejazdach kategorii B (półrogatki i sygnalizacja świetlna i dźwiękowa) oraz D (znaki drogowe), a najbezpieczniejsze są przejazdy kategorii A (rogatki obsługiwane przez pracownika kolei), choć i tu zdarzają się wypadki. Na przykład w 2006 roku doszło do wypadku na co 23 przejeździe kategorii C, co 42 kategorii B, co 48 kategorii D i co 182 kategorii A.

Podobnie wygląda zabezpieczenie przejazdów na całym świecie. Na przykład w Kanadzie z istniejących 23 tysięcy przejazdów kolejowo-drogowych (highway/railway crossing) rogatkami i/lub sygnalizacją świetlną zabezpieczonych jest 30% (odpowiednik polskiej kategorii przejazdów B i C). Przejazdy obsługiwane przez dróżnika są rzadkością.

Kierowcy nagminnie lekceważą znak STOP i krzyż św. Andrzeja, wjeżdżają na przejazd, gdy sygnalizator wskazuje światło czerwone, jeżdżą slalomem pomiędzy półrogatkami na przejazdach kategorii B, usiłują przejechać pod zamykającymi się zaporami przejazdów kategorii A. Podobnie zachowują się piesi i rowerzyści.

Przejazd to skrzyżowanie linii kolejowej z drogą. Przejazd to takie samo skrzyżowanie jak skrzyżowanie drogowe. Żaden kierowca nie kwestionuje konieczności zatrzymania się przed skrzyżowaniem drogowym, gdy nakazuje to znak STOP lub sygnalizator wskazujący światło czerwone. Znajdując się na skrzyżowaniu drogowym, kierowca ma świadomość zagrożeń wynikających z niezachowania szczególnej ostrożności i sankcji karnych związanych z nieprzestrzeganiem przepisów. Dlaczego brak jest tej świadomości w przypadku przejazdów?

Organizator kampanii co roku zaprasza do współpracy instytucje i media, które mają na uwadze ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Wśród stałych partnerów należy wymienić Policję, Straż Graniczną, Żandarmerię Wojskową, Straż Pożarną, Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Fundację „Kierowca Bezpieczny” Krzysztofa Hołowczyca, Związek Harcerstwa Polskiego, czołowe stacje telewizyjne, radiostacje, tytuły prasowe i portale internetowe.

Ważną rolę odgrywają również inne instytucje, stowarzyszenia i organizacje, które, realizując ideę kampanii, stają się wielkimi sprzymierzeńcami organizatora.

Najważniejszym elementem kampanii są działania edukacyjne kierowane do dzieci. Przyjmują one formę spotkań w szkołach czy podczas letniego wypoczynku na koloniach i obozach. W spotkaniach biorą udział pracownicy organizatora kampanii i policjanci, często także funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei. Dzieci są informowane o zasadach bezpiecznego przekraczania przejazdów kolejowo-drogowych. Kierowany do nich przekaz jest wzmacniany gadżetami kampanii: maskotką – słonikiem narysowanym przez Edwarda Lutczyna, odblaskiem do plecaka czy linijką odblaskową, którą można zawinąć wokół nadgarstka; dzieci dostają lizaki, plany lekcji itp.

Dzieci są bardzo ważną grupą. Organizator poprzez edukację najmłodszych utrwala w ich świadomości zasady bezpiecznego przekraczania przejazdów, konieczność zachowania szczególnej ostrożności. Dziecko, uczone zatrzymywania się przed każdym przejazdem i sprawdzenia czy nie nadjeżdża pociąg, stanie się w przyszłości odpowiedzialnym kierowcą, dbającym o zdrowie i życie swoje i najbliższych.

Ostrożność, rozwaga, trzeźwa ocena sytuacji mogą uratować życie. Zatrzymaj się i żyj!

Serwis mpkp.pl popiera kampanię "Bezpieczny przejazd":

http://www.bezpieczny-przejazd.pl/pomagaja-nam/